sosyomat.com

11

1 MAYIS

6 yorum var - 09 Mayıs 2008 23:39

1 MAYIS

1880`li yillarda kucuk cocuklarin Karin tokluguna calistirildigi saglik ve isyeri guvenlik kosullarinin orgutlenme ve grev gibi temel haklari dahi tanimayan bir siyasi ve hukuki anlayisla karsi karsiya kalindigi yillardi. Gunluk 14-15 saat calisan isciler sonunda 1881 yilinda yarim milyon isciyi temsilen kurulan “orgutlu meslek ve emek birligi fedarasyonu” onculugunde ABD`nin Chicago kentinde 40 bin tekstil iscisi ile gunluk calisma saatlerinin 8 saate indirilmesi icin eylem gerceklestirildi. Ama eylem kanli bastirildi. Ayni kentte bir fabrikadan 1400 isci isten atildi. Greve cikanlara ates acildi ve 4 isci hayatini kaybetti. Abd ve Kanada`da sendikalar ve digger orgutlerin cagrisiyla 1Mayis 1886`da 350 bin isci greve cikti. Isverenler ise bu grev karsisinda cilgina donmustu.

Chicago`da greve cikan 40 bin isciyi engellemek icin sokak ceteleriyle anlasti. Cetelerle isciler arasindaki kavgada polisin atesi sonucu 4 isci hayatini kaybetti. 1mayis sonrasi isten atilmalar ve baskilar yogunlasti 8 isci idam ile yargilandi ve idama carptirildi. 4 yigit isci onderi “Albert Persons, Adolph Fischer, George Engel ve August Spies idam edildiler. Mahkeme Albert Persons isimli isciden ozur dilemesi karsiliginda afedilecegini belirtti. Albert ise mahkemenin suratina o meshur sozlerini vuracakti “butun dunya biliyor sucsuz oldugumu eger asilirsam cani oldugumdan degil emekci oldugumdan asilacagim”.

Onderlerin cenazelerine 100 binler katildi. 2. Enternasyonel 1889`da Paris`te duzenledigi kongrede Amerikali sinif kardeslerini desteklemek amaciyla dunya capinda eylemler yaptilar ve 1890`dan itibaren 1 Mayis`I “Uluslar arasi birlik, mecadele ve dayanisma gunu” ilan ettiler.

TURKIYE`DE 1 MAYISLAR

Bizde ise 1 Mayis ilk olarak Osmanli doneminde 1905 yilinda izmirde kutlandi. Istanbul`da ilk olarak 1910 yilinda kutlanmistir. 1920`de ise isgal idaresinin ve Osmanli hukumetinin yogun baskilarina ragmen isciler halicten baslayarak Karakoy uzerinden Beyoglu`na kadar yuruyus yaptilar. “Bagimsiz Turkiye” yazili bir pankart tasidilar. Ama en gorkemlisi 1976 1 mayisi idi. Miting Disk onculugunde yapilmisti ve 400 bin emekci Taksim alanini doldurmustu. 1977 1 mayisi ise tam 500 bin emekci toplamisti. Disk baskani Kemal Turkeri`nin konusmasinin sonuna dogru cevredeki binalardan halkin uzerine ates acilmis ve 37 insanimiz yasamini yitirmisti. 200`den fazla da yaralanan olmustu.

12 EYLUL 1980 ve SONRASI

12 eylulden sonra 1 mayis tamamen yasaklanmisti. Buna ragmen kisa sureli is birakmalar ve bildiri dagitilmalari gibi etkinlikler yapiliyordu. Ulkede bircok yerde korsan gosterilerle bedel odemek pahasina 1 mayislar kutlanilmaya deva etti. 1980 sonrasi en kitlesel 1mayis 1996`da Istanbul Kadikoy`de kutlandi. Yaklasik 150 bin insana alana akin etti. Ama yine atesler acildi ve 3 kisi yasamini yitirdi. Daha sonraki yillarda emekciler taleplerini Kadikoy`de ve Sisli Abide-I Hurriyet meydaninda haykirdilar. Ta ki 2007 1 mayisina kadar 2007 1 mayisinda yogun bir saldiriya ragmen emekciler defalarca Taksim`e cikmayi basarmislar ve kizil bayragi 30 yilin ardindan taksimin gobeginde dalgalandirmislardir.

(NOT: GEB`li arkadaslar her yil belli bir gucle Taksim`e cikmislardir, Haksizlik etmeyelim. Sadece kitlesel anlamda 1977`den sonra ki ilk Taksim eylemi idi 2007)

KIZILBELA